Klinik Öncesi İlaç Metabolizması Çalışmaları İçin İn Vitro Mikrozomal ve Plazma Stabilite Analizlerinin Oluşturulması: Farmakokinetik Tahminler İçin Ülkede İlk Platform


Coşkun G. (Yürütücü), Ülgen M.

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Proje Grubu: Tıp Sağlık
  • Projenin Yürütüldüğü Birim: Eczacılık Fakültesi
  • Başlangıç Tarihi: Mayıs 2026
  • Bitiş Tarihi: Kasım 2027

Özet

İlaç geliştirme aşamalarında yapılan farmakokinetik çalışmalar, ilacın doğru şekilde tasarlanması ve klinik çalışmalara öncü olması bakımından hayati önem taşımaktadır. Bu farmakokinetik çalışmalar içerisinde önemli bir yer tutan stabilite çalışmaları çok çeşitli biyolojik ortamlarda yapılabilmektedir. Özellikle ilaçların parçalanma profillerinin belirlenmesi için yapılan mikrozomal stabilite çalışmaları; ilaç adayı bileşiğin faz 1 veya faz 2 enzimleri ile ne kadar stabil kaldığının göstergesini belirlemek açısından önemlidir. Bunun yanında plazmada ilaçların stabilitelerinin test edilmesi, özellikle ön ilaç geliştirme aşamalarında yüksek öneme sahiptir. Küresel ölçekte metabolik stabilite testleri ve plazma stabilite testleri, farklı türlerde (insan, fare, sıçan vb) hem araştırmacılar hem de özel şirketler tarafından yapılmaktadır. Ancak bu çalışmaların rutin olarak yapıldığı bir platform ülkemizde bulunmamaktadır. Bu durum Türk araştırmacıların ilaç geliştirme süreçlerinde dışa bağımlı olmasına neden olmakta ve bundan dolayı zaman-maliyet açısından küresel araştırmacılarla veya şirketlerle rekabet etmesini önlemektedir. Bu proje ile ülkemizde ilk defa mikrozomal ve plazma stabilite çalışmaları platformu kurulacak ve araştırmacılarımızın küresel düzeyde rekabet edebilir duruma gelmesine katkı sağlanacaktır. Bu platformla, ilaç araştırmalarında erken dönemde molekül temelli önlem alınabilecek ve kullanılacak hayvan modelleri için en uygun çalışma ortamına öncü veri sağlanabilecektir.